Ubuntu’da MongoDB Kurulumu

Ubuntu sunucularında MongoDB kurulumu, modern web uygulamaları ve veri yoğun projeler için vazgeçilmez bir adımdır. MongoDB, esnek şema yapısı ve ölçeklenebilir NoSQL veritabanı mimarisiyle tanınan açık kaynaklı bir veritabanıdır. Ubuntu gibi stabil ve yaygın kullanılan bir Linux dağıtımında MongoDB’yi kurmak, geliştiricilere ve sistem yöneticilerine yüksek performanslı bir ortam sağlar. Bu rehberde, Ubuntu 20.04 veya 22.04 LTS sürümlerinde MongoDB Community Edition’ın adım adım kurulumu ele alınacaktır. Kurulum süreci, sistem hazırlığından servis yönetimine kadar tüm aşamaları kapsar ve olası sorunlara karşı pratik çözümler sunar. Bu sayede, kurulumunuz sorunsuz tamamlanır ve veritabanı hemen kullanıma hazır hale gelir.

Sistem Hazırlığı

Herhangi bir yazılım kurulumu öncesi Ubuntu sisteminizin güncel ve bağımlılıklara hazır olması kritik öneme sahiptir. Bu aşama, paket çakışmalarını önler ve MongoDB’nin stabil çalışmasını sağlar. Öncelikle terminali yönetici haklarıyla açın ve sisteminizi optimize edin. Bu hazırlık, kurulum süresini kısaltır ve uzun vadede bakım maliyetlerini düşürür.

Paket Listesini Güncelleme

Sistem paketlerini güncellemek, en son sürümlere erişimi sağlar ve güvenlik açıklarını kapatır. Aşağıdaki komutları sırayla çalıştırın:

1. sudo apt update: Paket indeksini yeniler ve mevcut depoları tarar.
2. sudo apt upgrade -y: Tüm yüklü paketleri günceller, otomatik onay için -y bayrağı kullanılır.

Bu işlem tamamlandıktan sonra sistem yeniden başlatılabilir, ancak zorunlu değildir. Güncelleme sonrası, apt cache temizliği için sudo apt autoremove komutunu çalıştırarak gereksiz paketleri kaldırın. Bu adım, yaklaşık 5-10 dakika sürer ve MongoDB deposunun sorunsuz eklenmesini garanti eder. Eğer hata alırsanız, internet bağlantınızı kontrol edin veya proxy ayarlarınızı doğrulayın.

Gerekli Bağımlılıkların Yüklenmesi

MongoDB, bazı temel kütüphanelere ihtiyaç duyar. sudo apt install gnupg curl komutuyla GnuPG ve cURL’ü yükleyin. GnuPG, depo anahtarlarını doğrulamak için; cURL ise indirme işlemleri için gereklidir. Bu bağımlılıklar yoksa, kurulum sırasında imza doğrulama hataları oluşur. Yükleme sonrası curl --version ile doğrulayın. Bu hazırlık, özellikle bulut tabanlı Ubuntu instance’larında (AWS EC2, DigitalOcean) standart bir uygulamadır ve veritabanı bütünlüğünü korur.

MongoDB Resmi Depodan Kurulumu

MongoDB’yi Ubuntu’nun varsayılan depolarından değil, resmi MongoDB deposundan kurmak önerilir. Bu yöntem, en güncel sürümü (örneğin 7.0) sağlar ve otomatik güncellemeleri etkinleştirir. Depo ekleme süreci, dijital imzalı anahtarlarla güvenliği artırır. Kurulum tamamlandığında, MongoDB varsayılan olarak localhost’ta dinler ve root kullanıcısıyla yönetilir.

GPG Anahtarı ve Depo Ekleme

İlk olarak, MongoDB’nin GPG anahtarını içe aktarın: curl -fsSL https://www.mongodb.org/static/pgp/server-7.0.asc | sudo gpg -o /usr/share/keyrings/mongodb-server-7.0.gpg --dearmor. Bu komut, anahtarı dearmor ederek sistem keyring’ine kaydeder. Ardından, depo dosyasını oluşturun: echo "deb [ arch=amd64,arm64 signed-by=/usr/share/keyrings/mongodb-server-7.0.gpg ] https://repo.mongodb.org/apt/ubuntu jammy/mongodb-org/7.0 multiverse" | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/mongodb-org-7.0.list. Jammy, Ubuntu 22.04 için geçerlidir; 20.04 için focal kullanın. Paket listesini tekrar güncelleyin: sudo apt-get update. Bu adımlar, sahte depoların kullanımını engeller ve güncellemeleri resmi kaynaktan alır.

MongoDB Paketlerinin Yüklenmesi

Kurulum için sudo apt-get install -y mongodb-org komutunu kullanın. Bu, mongod (sunucu), mongos (sharding), mongo shell ve araçları içerir. Kurulum sonrası sürümü kontrol edin: mongod --version. Eğer belirli bir sürüm istiyorsanız, mongodb-org=7.0.5 mongodb-org-database=7.0.5 gibi versiyon pin’leme yapın. Kurulum 2-5 dakika sürer ve 200-300 MB disk alanı kaplar. Hata durumunda, depo dosyasını silip yeniden ekleyin.

Servis Yönetimi ve Başlangıç Testi

MongoDB servisini yönetmek, veritabanının sürekli erişilebilir olmasını sağlar. Systemd ile entegre çalışır, bu sayede boot zamanı otomatik başlatma mümkündür. Test aşaması, bağlantıyı doğrular ve temel işlemleri onaylar. Bu bölüm, production ortamı için temel ayarları kapsar.

Servisi Başlatma ve Etkinleştirme

Servisi başlatın: sudo systemctl start mongod. Durumunu kontrol edin: sudo systemctl status mongod. Aktif ve enabled olmalıdır. Kalıcı başlatma için: sudo systemctl enable mongod. Logları inceleyin: sudo journalctl -u mongod. Varsayılan port 27017’dir; /etc/mongod.conf dosyasında bindIp: 127.0.0.1 olarak ayarlıdır. Firewall için UFW kullanıyorsanız, sudo ufw allow 27017 ekleyin, ancak production’da kısıtlayın.

İlk Bağlantı ve Test İşlemleri

Mongo shell ile bağlanın: mongosh. Kimlik doğrulama devre dışıysa doğrudan girersiniz. Test veritabanı oluşturun: use testdb; db.testcollection.insertOne({name: "Ubuntu Test", value: 1}). Sorgulayın: db.testcollection.find(). Çıkış için exit. Bu işlemler, veritabanının çalıştığını doğrular. Root kullanıcısını güvenceye almak için db.createUser({user: "admin", pwd: "gucluSifre", roles: ["userAdminAnyDatabase"]}) ile yönetici oluşturun ve auth’u etkinleştirin (/etc/mongod.conf’ta security.authorization: enabled).

MongoDB kurulumunuz artık tamamlandı ve production’a hazır. Düzenli yedekleme için mongodump kullanın, performans izleme için MongoDB Compass aracını değerlendirin. Bu adımlar takip edildiğinde, Ubuntu ortamınızda güvenilir bir NoSQL veritabanı elde edersiniz. İleri seviyede sharding veya replikasyon için resmi belgeleri inceleyin ve sistem kaynaklarınızı optimize edin.